घेतात श्वास सारे, घेतात घास सारे
घेतील ध्यास तेव्हा ठरतील खास सारे
जगतात कुंपणाला समजून विश्वसीमा
स्वप्नात पोचती पण वामन-पदास सारे
चिखलात क्षुद्रतेच्या, गाळात मत्सराच्या
अपुल्या अहंपणाची करती मिजास सारे
चिरडून माणसांना भरतात जे तिजोर्या
त्या हेमपूजकांचे होवो मिडास सारे
नेते अम्ही, भरू द्या आम्हांस गच्च झोळ्या
मागून प्रश्न तुमचे लावू धसास सारे
शहरांस तीर्थ्य आणी नाले, गटारगंगा
तीरांवरी तयांच्या वसले प्रभास सारे
सारांश मांडताना हसलो विषण्णतेने
आयुष्य आजवरचे गमले भकास सारे
मधुबाला
मूळ हिंदी कवी : हरिवंश राय ’बच्चन’
भावानुवाद : मिलिंद
मधुबाला - २
मधुशाला-मालक
मूळ हिंदी कविता | भावानुवाद |
१. मधुपात्र, सुरा, साकी लाया,मैं ही मधुशाला का मालिक, मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! प्याली बाँकी-बाँकी लाया, मदिरालय की झाँकी लाया, मधुपान करानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १. मधुघट, साकी, सुरा आणले,ह्या मधुशालेचा मालक मी, मी मधुशाला-मालक आहे ! पेले शोभीवंत आणले, मद्यगृहाला रूप आणले, मधुपान करविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
२. आ देखो मेरी मधुशाला,साकीबालाओं की माला, मधुमय प्याली, मधुमय प्याला, मैं इसे सजानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | २. येऊन पहा मम मधुशाला,साकीबालांची अन् माला, मधुमय सुरई, मधुमय प्याला, मी हिला सजविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
३. जब ये मधु पी-पीकर छलकें,देखो इनकी पुलकित पलकें, कल कंधों पर चंचल अलकें, मैं देख जिन्हें मतवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ३. सांडती मधु त्या पिउनी, पहा,त्यांच्या पुलकित नजरेस पहा, स्कंधांवर चंचल बटा पहा, धुंद त्यांस बघणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
४. इनके मदिराभ अधर देखो,मृदु कर, कमनीय कमर देखो, कटि-किंकिण, पद-घूँघर देखो, मैं मन को हरनेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ४. मधुशोभित त्यांचे अधर पहा,मृदु कर, कंबर कमनीय पहा, पद-नूपुर, कटि मेखला पहा, मी मनास हरणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
५. सब चली लिए मधुघट देखो,’झरझर’ लहराते पट देखो, ’झिलमिल’ हिलते घूंघट देखो, मैं चित्त चुरानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ५. मधुघट घेउनि चालल्या पहा,फडफडती कैसे पदर पहा, घुंघट झगमग हालती, पहा, मी चित्त चोरणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
६. वे देतीं प्याले चूम-चूम,वे बाँट रहीं मधु घूम-घूम, वे झुक-झुककर, वे झूम-झूम, मदमत्त बनानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ६. त्या प्याले चुंबुनिया देती,मधुचे प्याले वाटत फिरती, गजगती कधी,कधी हरिणगती, मदमत्त बनविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
७. पीनेवाले हैं बड़े-बड़े,देखो, पीते कुछ खड़े-खड़े, कुछ बैठ-बैठ, कुछ पड़े-पड़े, यह सभा जुटानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ७. नामांकित येथे पीणारे,कुणी उभ्या-उभ्याही घेणारे, बसणारे, कुणी पसरणारे, मी सभा जमविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
८. कुछ आते हैं अरमान-भरे,कुछ जाते हैं एहसान-भरे, कुछ पीते गर्व-गुमान-भरे, मन सबका रखनेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ८. लालसा कुणी घेउन येती,उपकार कुणी घेउन जाती, अन् कुणी आढ्यतेने पीती, सर्वां तोषविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
९. अब चिंताओं का भार कहाँ,अब क्रूर-कठिन संसार कहाँ, अब कुसमय का अधिकार कहाँ, भय-शोक भुलानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ९. आता चिंतांचा भार नसे,ह्या क्रूर जगाचा मार नसे, काळाचाही अधिकार नसे, मी भय विसरविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
१०. अब ज्ञान कहाँ, अज्ञान कहाँ,अब पद-पदवी का ध्यान कहाँ, अब जाति-वंश अभिमान कहाँ, सम भाव बनानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १०. आता अज्ञान नि ज्ञान कुठे,पद-पदवीचेही भान कुठे, वंश-जातिचा अभिमान कुठे, समभाव निर्मिणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
११. हो मस्त जिसे होना, आए,जितने चाहे साथी लाए, जितनी जी चाहे पी जाए, ’बस’ कभी न कहनेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | ११. व्हायचे मस्त त्यांनी यावे,मित्रांना सोबत आणावे, जेव्हढे हवे तितके प्यावे, मी ’पुरे’ न म्हणणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
१२. आओ सब-के-सब साथ चले,सब एक ख़ाक ही के पुतले, क्या ऊँच-नीच, क्या बुरे-भले, मैं स्वागत करनेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १२. चालूया साथीने सारे,मातीचे तर पुतळे सारे, उच्च-नीच वा सत्-खल सारे, मी स्वागत करणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
१३. आओ, आओ, मत शरमाओ,क्या सोच रहे हो ? बतलाओ, है दाम नहीं, मत पछताओ, मैं मुफ़्त लुटानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १३. संकोच सोडुनी या आता,जे मनात ते सांगा आता, का चिंता पैशाची करता, मी मोफत देणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे. |
१४. मैं पूछ-पूछ मदिरा दूँगा,आशीष-दुआ सबकी लूँगा, सबको खुश कर मैं खुश हूँगा, जी खुश कर देनेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १४. मी मद्य आग्रहाने देइन,आशीर्वच सर्वांचे घेइन, तोषवुन तुम्हाला खुश होइन, आनंद वाटणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे. |
१५. कटु जीवन में मधुपान करो,जग के रोदन को गान करो, मादकता का सम्मान करो, यह पाठ पढानेवाला हूँ । मैं ही मालिक-मधुशाला हूँ ! | १५. कटु जीवनात मधुपान करा,रुदनास जगाच्या गान करा, मादकतेचा सन्मान करा ─ हा धडा शिकविणारा आहे. मी मधुशाला-मालक आहे ! |
Labels: Madhubala, translation, अनुवाद, भाषांतर, मधुबाला
मधुबाला
मूळ हिंदी कवी : हरिवंश राय ’बच्चन’
भावानुवाद : मिलिंद
मधुबाला - १
मूळ हिंदी कविता | भावानुवाद |
| मधुवर्षिणि, मधु बरसाती चल, बरसाती चल, बरसाती चल । झंकृत हों मेरे कानों में, चंचल, तेरे कर के कंकण, कटि की किंकिणि, मधुवर्षिणि,पग के पायल--, कंचन पायल, ’छन्-छन्’ पायल । मधु बरसाती चल, बरसाती चल, बरसाती चल । | मधुवर्षिणि, मधुची वृष्टी कर, वृष्टी कर, झंकारू दे कानी माझ्यावृष्टी कर. तुझ्या करांतिल चंचल कंकण, कटिचि मेखला, मधुवर्षिणि,पदिचे नूपुर--, सुवर्ण नूपुर, ’छन्-छन्’ नूपुर. मधुची वृष्टी कर, वृष्टी कर, वृष्टी कर. |
मधुबाला
मूळ हिंदी कविता | भावानुवाद |
| १. मैं मधुबाला मधुशाला की, मैं मधु-विक्रेता को प्यारी,मैं मधुशाला की मधुबाला ! मधु के घट मुझ पर बलिहारी, प्यालों की मैं सुषमा सारी, मेरा रुख देखा करती है मधु-प्यासे नयनों की माला । मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १. मी मधुबाला मधुशालेची, प्रिय मधु-विक्रेत्याला आहे,मी मधुशालेची मधुबाला ! मधुघट माझ्या पायी वाहे, प्याल्यांची मी सुषमा आहे, रूप न्याहाळत असती माझे मधु-तृषार्त नयनांची माला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
२. इस नीले अंचल की छायामें जग-ज्वाला का झुलसाया आकर शीतल करता काया, मधु-मरहम का मैं लेपन कर अच्छा करती उर का छाला । मैं मधुशाला की मधुबाला ! | २. जग-ज्वाळांना जो विसरायामागे शीतल करण्या काया ह्या निऽळ्या पदराची छाया, मधु-मलमाचे लेपन करुनी भरते त्याच्या उरिचा घाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
३. मधुघट ले जब करती नर्तन,मेरे नूपुर के छुम-छननन में लय होता जग का क्रंदन, झूमा करता मानव-जीवन का क्षण-क्षण बनकर मतवाला । मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ३. मधुघट घेउन करता नर्तन,मम नूपुर करता छुम-छननन लय होते विश्वाचे क्रंदन, झिंग येउनी मानव-जीवन क्षण-क्षण लागे डोलायाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
४. मैं इस आंगन की आकर्षण,मधु से सिंचित मेरी चितवन, मेरी वाणी में मधु के कण, मदमत्त बनाया मैं करती, यश लूटा करती मधुशाला । मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ४. मी ह्या अंगणिचे आकर्षण,कटाक्षांवरी मधुचे सिंचन, वाणीतुनी टपटपती मधुकण, मदोन्मत्त मी करते आणिक श्रेय तरी घेते मधुशाला. मी मधुशालेची मधुबला ! |
५. था एक समय, थी मधुशाला,था मिट्टी का घट, था प्याला, थी, किंतु, नहीं साकीबाला, था बैठा ठाला विक्रेता दे बंद कपाटों पर ताला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ५. पूर्वीही होती मधुशाला,मातीचा घट आणिक प्याला, नव्हति परंतु साकीबाला, निरुद्योग होता विक्रेता कपाटात ठेवुन मद्याला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
६. तब इस घर में था तम छाया,था भय छाया, था भ्रम छाया, था मातम छाया, ग़म छाया, ऊषा का दीप लिए सिर पर मैं आई, करती उजियाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ६. येथे त्या काळी तम होता,भय होते, आणिक भ्रम होता, दु:खहि होते, शोकहि होता, दीप उषेचा शिरी घेउनी मी आले घर उजळायाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
७. सोने की मधुशाला चमकी,माणिक द्युति से मदिरा दमकी, मधुगंध दिशाओं में गमकी, चल पड़ा लिए कर में प्याला प्रत्येक सुरा पीनेवाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ७. स्वर्णिम मधुशाला लखलखते, मद्य माणिकासम चमचमते, दशदिशात अन् मधु घमघमते, करी मद्यपी घेउन प्याला सुरा प्राशण्याकरिता आला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
८. थे मदिरा के मृत-मूक घडे,थे मूर्ति सदृश मधुपात्र खडे, थे जडवत् प्याले भूमि पडे, जादू के हाथों से छूकर मैंने इनमें जीवन डाला | मैं मधुशाल की मधुबाला ! | ८. मदिराघर मृत-मूकचि होते,मूर्तिसम घट निश्चल होते, जडवत् पेले पडले होते, स्पर्शुन मी जादुई करांनी सचेत केले जडतत्त्वाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
९. मुझको छूकर मधुघट छलके,प्याले मधु पीने को ललके, मालिक जागा मलकर पलकें, अँगडाई लेकर उठ बैठी चिर सुप्त-विमूर्च्छित मधुशाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ९. मधु पीण्या आतुरले प्याले, डोळे चोळत मालक उठले, देत पिळोखे उठुन बैसली चिर सुप्त-विमूर्च्छित मधुशाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
१०. प्यासे आए, मैंने आँका,वातायन से मैंने झाँका, पीनेवालों का दल बाँका, उत्कंठित स्वर से बोल उठा, 'कर दे पागल, भर दे प्याला!' मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १०. झरोक्यातुनी हळुच पाहिले, मधुपांचे ते दळ नटलेले उत्कंठित होउन बोलले, 'वेड लाव गे, भर तू प्याला !' मी मधुशालेची मधुबाला ! |
११. खुल द्वार गए मदिरालय के,नारे लगते मेरी जय के, मिट चिह्न गए चिंता-भय के, हर ओर मचा है शोर यही, 'ला-ला मदिरा, मदिरा ला-ला!' मैं मधुशाला की मधुबाला ! | ११. द्वार उघडले मद्यगृहाचे,घोष जाहले मम विजयाचे, चिंतेचे ना लेश भयाचे, आवाज एकची चोहीकडे, 'मधुप्याला दे, दे मधुप्याला !' मी मधुशालेची मधुबाला ! |
१२. हर एक तृप्ति का दास यहाँ,पर एक बात है खास यहाँ, पीने से बढती प्यास यहाँ, सौभाग्य मगर, मेरा देखो, देने से बढती है हाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १२. हर एक तृप्तिचा दास इथे,पण एक चीज ही खास इथे, वाढे पिउनी हव्यास इथे, सौभाग्य मात्र इतके माझे देण्याने वाढे ही हाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
१३. चाहे जितनी मैं दूँ हाला,चाहे जितना तू पी प्याला, चाहे जितना बन मतवाला, सुन, भेद बताती हूँ अंतिम, यह शांत नहीं होगी ज्वाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १३. मी दिली कितीही तुज हाला,रिचविलास प्याल्यावर प्याला, लागलास जरि डोलायाला, तुज सत्य सांगते मी अंतिम, शांतणार नाही ही ज्वाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
१४. मधु कौन यहाँ पीने आता,है किसका प्यालों से नाता, जग देख मुझे है मदमाता, जिसके चिर तंद्रिल नयनों पर तनती मैं स्वप्नों का जाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १४. इथे कोण मधु पीण्या येते?कोणाचे प्याल्यांशी नाते? मज पाहुनिया धुंदी चढते ज्यांच्या तंद्रिल नयनि टाकते मी सुखस्वप्नांच्या जालाला. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
१५. यह स्वप्न-विनिर्मित मधुशाला,यह स्वप्न-रचित मधु का प्याला, स्वप्निल तृष्णा, स्वप्निल हाला, स्वप्नों की दुनिया में भूला फिरता मानव भोलाभाला | मैं मधुशाला की मधुबाला ! | १५. ही स्वप्न-विनिर्मित मधुशाला,हा स्वप्न-रचित मधुचा प्याला, स्वप्निल तृष्णा, स्वप्निल हाला, स्वप्नांच्या दुनियेत हरखुनी फिरत राहतो मानव भोळा. मी मधुशालेची मधुबाला ! |
Labels: Madhubala, translation, अनुवाद, भाषांतर, मधुबाला
Subscribe to:
Posts (Atom)